Avrupa bir bir bu uygulamaya geçiyor: Kırmızı sokak lambalarının nedeni anlaşıldı

Avrupa’nın bazı kentlerinde beyaz sokak lambalarının yerini kırmızı LED aydınlatmalar alıyor. Bu uygulamanın nedenine dair uzmanlardan açıklama geldi.

Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da bir ana yol boyunca uzanan aydınlatmalar artık beyaz değil, kırmızı renkte yanıyor. Bu değişim, kent planlamasında çevresel hassasiyetin artırılmasına yönelik bir uygulamanın parçası olarak hayata geçirildi.

Uzmanlara göre beyaz yapay ışık, gece aktif canlıların davranışlarını önemli ölçüde etkileyebiliyor. Özellikle yarasaların beyaz ışık altında daha az hareket ettiği, buna karşılık kırmızı ışığın neredeyse karanlıkla benzer etki gösterdiği belirtiliyor.

YARASALAR İÇİN KIRMIZI AYDINLATMA

Euronews'ta yer alan habere göre, Danimarka’nın Gladsaxe bölgesinde AFRY Architects tarafından yürütülen proje kapsamında, bir ana yol ve bisiklet otoyolu boyunca kırmızı LED sokak lambaları yerleştirildi. Amaç, yakınlardaki yarasa kolonilerinin yaşam alanlarını korumak.

Yol boyunca bir metre yüksekliğinde 30 adet aydınlatma direği kırmızı ışık yayıyor. Direklerin aralıklı yerleştirilmesi sayesinde ışığa duyarlı türlerin bölgeden geçerken açıkta kalmaması hedefleniyor. Buna karşın sürücüler ve bisikletliler için yeterli görüş mesafesi sağlanıyor.

Benzer uygulamalar Avrupa’nın farklı noktalarında da hayata geçiriliyor. Hollanda’daki Zuidhoek-Nieuwkoop kasabası, 2018 yılında dünyada fauna dostu kırmızı sokak aydınlatmasını kullanan ilk yerleşim yeri olmuştu.

İngiltere’de ise 2019’da Worcester yakınlarındaki Warndon Woodlands Doğa Rezervi çevresinde, A4440 otoyolu boyunca 60 metrelik kırmızı ışık hattı oluşturularak ülkenin ilk “yarasa geçişi” uygulaması başlatıldı.

ARAŞTIRMALAR NE DİYOR?

2017 yılında Hollanda Ekoloji Enstitüsü tarafından yürütülen bir araştırma, farklı ışık spektrumlarının yarasalar üzerindeki etkisini ilk kez kapsamlı biçimde ölçtü. Beş yıl süren ve Hollanda’daki sekiz farklı orman kenarında gerçekleştirilen çalışmada, yavaş uçan ve ışığa duyarlı yarasa türlerinin beyaz ve yeşil ışık altında daha az aktif olduğu tespit edildi.

Araştırmanın başındaki isim Kamiel Spoelstra, kırmızı ışık altında yarasaların karanlıktaki kadar aktif olduğunu belirtti. Buna karşılık beyaz ve yeşil ışığın aktiviteyi belirgin şekilde azalttığı ifade edildi.

Özellikle Natterer yarasası ve kahverengi uzun kulaklı yarasa gibi türlerin, beyaz ışık altında baykuş gibi görsel avcılara karşı daha savunmasız hissettiği değerlendiriliyor. Buna karşılık pipistrelle gibi daha çevik türlerin sokak lambalarından yayılan ışık sayesinde böcekleri daha kolay avlayabildiği kaydediliyor. Daha büyük türlerin ise yüksekten uçmaları nedeniyle sokak aydınlatmasından büyük ölçüde etkilenmediği belirtiliyor.

ÇEVRE KORUMADA PRATİK ÇÖZÜM

Uzmanlara göre kırmızı LED aydınlatma, hem çevre koruma hem de yol güvenliği açısından uygulanabilir bir çözüm sunuyor. Araştırmacılar, sistemin özellikle kırsal yollarda rahatlıkla kullanılabileceğini vurguluyor.

Ayrıca LED teknolojisinin enerji tüketimini azaltması ve daha az bakım gerektirmesi, uygulamayı ekonomik açıdan da cazip hale getiriyor. Avrupa’daki örnekler, şehir planlamasında çevresel etkilerin daha fazla gözetildiği yeni bir yaklaşımın yaygınlaşmaya başladığını gösteriyor.